KAREKOD NEDİR?

SAĞLIK SEKTÖRÜNDE KAREKOD ( DATAMATRIX ) BARKOD KULLANIMI

2 Şubat 2008 tarihli ve 26775 sayılı resmi gazete’de yayımlanan “BEŞERİ TIBBI ÜRÜNLER AMBALAJ VE ETİKETLEME YÖNETMELİĞİ DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK” in Geçici 2 nci maddesine göre 1.1.2009 tarihinden itibaren ilaç ambalajlarında karekod bulundurma mecburiyeti olacaktır.

İlaç takip sistemi (İTS) gereği ilaç ambalajlarında halen kullanılmakta olan barkodların yanı sıra, yine üretici firma tarafından ürün kodu, seri numarası, her seri için yeniden başlayan sıra numarası, üretim tarihi ve son kullanma tarihi bilgilerini içeren bir Kare kod basılacaktır. İlaç takip sisteminde ilaçların eczanelerde satışı yine karekod (Datamatrix) barkod ile yapılacaktır.

Karekod Nedir?

Kare kod en basit anlamıyla orjinal adı Datamatrix olan 2 boyutlu barkod tipli barkodlara verilen Türkçe isimdir. Karekod (Datamatrix) tipi barkodlar klasik tek boyutlu (çizgilerden oluşan) barkodlardan farklı olarak beyaz ve siyah kare veya dikdörtgenlerden oluşan matris yapıdaki bir barkod türüdür.

Kare kod tipi barkodların avantajı Nedir?

Karkod tipi barkodların avantajı klasik 1 boyutlu barkodlara nazaran daha çok veriyi içerebilmesidir. Örneğin karekod (Datamatrix) olarak adlandırılan barkod tipi 2.335 karakter içerebilir.
Kare kod tipi barkodlar hangi okuyucular ile okutulacaktır?

Barkod okuma ile veri toplama uygulamalarında güçlü bir yeri bulunan Opticon barkod okuyucuları sağlık sektörünün yeni uygulaması olan kare kod (Datamatrix barkod) barkodlar ile ilaç takibi uygulamalarındaki ihtiyaca cevap vermeye hazır yeni ürünü Opi2201 uzun zamandır bir çok uygulamada yerini almıştır.

İlaç Takip Sistemi

Türkiye'de ilaçların her biriminin izlenmesi için yapılan bir altyapıyı tanımlar. Kısa yazılımı İTS şeklindedir.

İlaç Takip Sistemi, önceden kullanılmakta olan barkod ile birlikte, ürünlerin üstüne konan ikinci bir tanımlayıcı ve bu tanımlayıcı içindeki bilgilerle sistem merkezine yapılacak bildirimlerle çalışır.

Sistem üzerinde uzun süredir çalışılmakta olup, Sağlık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, ilaç sektörünü temsilen sivil toplum örgütleri temsilcileri, Türk Eczacılar Birliği ve diğer sivil toplum örgütlerinin temsilcileri ile ilaç firmalarına çözüm üreten ve destek veren bazı firma temsilcilerinin katıldığı 3 toplantı sonrasında sistemin kurulmasına ve kullanılacak barkod tipinin de "Datamatrix" olmasına karar verilmiştir.

Sistem Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanacak ve yürütülecektir.

Bu kapsamda yapılan çalışmalar; ürün ambalajları üstünde bulunacak tanımlayıcıların yeniden tespiti ve bu tanımlayıcılar yardımı ile izleme yapmak üzere veri aktarımları ile buna ilişkin standartların tespiti şeklinde iki başlık altında toplanabilir.

Bir yönetmelik değişikliği ile ikincil tanımlayıcı olarak seçilen Karekod, ürünler üzerine 01.01.2009 tarihine kadar uygulanacaktır.

Kare kod; BTÜ Ambalaj ve Etiketleme Yönetmeliğine göre;
1. Reçeteli ve reçetesiz "ilaçlar",
2. Geri ödemeye tabi "Ara ürünler",
3. Geri ödemeye tabi "Tıbbi Besin destekleri" üzerine konulacaktır.

İTS bir ilaç güvenliği aracı olarak tasarlanmış olduğu için karekod; ürünler ve hastane ambalajlı ürünler üzerine konulacaktır. Tanıtım numuneleri üzerine karekodun konulması mecburi değildir.

Halen İlaç Takip Sistemi altyapı çalışmaları sürmektedir. TOBB-GS1 Türkiye ile barkod ve veri standartları üzerinde çalışılmaktadır. Bunun yanında dünyadaki bazı pilot projeler incelenmiştir. Türk İlaç Takip Sistemi; 29 Ekim 2007 tarihinde Londra'da yapılan “GS1 Healthcare Conference” çalışma toplantılarında tartışılmış ve “Feedback Work Teams” raporunda “Information Sharing Model 4-Central Data Base” başlığı ile yer almıştır.

ITS Grubunun bazı üyeleri Granada/İspanya'da 11-14 Şubat 2008 tarihleri arasında yapılan GS1 Healthcare Conference oturumlarına katılmışlardır. Konferansta diğer ülkelerdeki bazı faaliyetler izlenmiş, bazı bilgiler ve geri beslemeler alınmıştır.

İTS SÜREÇLERİ HAKKINDA ECZA DEPOLARINA BİLGİLER

Ecza depoları İlaç Takip Sistemi kapsamında çalışacaklardır. Ecza depoları kendilerine bir karekodlu ürünün geldiği günden önce bu konuda hazırlık yapmış olmalıdırlar.

2.2.2008 tarihinde yürürlüğe giren Beşeri Tıbbi Ürünler Ambalaj ve Etiketleme Yönetmeliği değişikliğine ve yayımlanmış olan ilgili kılavuzlara göre, Ecza Depolarının İlaç Takip Sistemi'ne uyumu için aşağıdaki bilgilere göre çalışmaları gerekmektedir:

1. Karekod okuyabilen Barkod okuyucu(lar) edinmek,

2. Halen var olan yazılımlarında karekod uyumunu sağlamak. Buna göre, ürünlerin karekodlu olması halinde ecza deposunun kendi sisteminde bilgilerinin saklanması gerekmektedir. Ecza depoları aldıkları ürünlerin kontrolü, mal hazırlama ve satışta kendilerine en uygun süreçleri tespit etmeleri gerekmektedir.

3. Eczacılara satış bilgilerini dijital ortamda iletebilmek için bir altyapı kurulması da faydalı olacaktır. İTS'nin veri yapısı buna uygundur, bu veri değişiminin olgunlaşması için çalışmalar da ilaç sektöründe yapılmıştır.

Karekodlu ürünler Ocak 2009 ayı içinde piyasaya girmiş, ancak Sosyal Güvenlik Kurumu ve diğer geri ödeme kurumlarının henüz mevzuatlarını uyumlaştırmamış olmasından dolayı ilaçların piyasaya girmesi gecikmektedir.

İlaç Takip Sistemi'ne yazılımların erişmesini sağlamak üzere her ecza deposuna bir kullanıcı adı ve şifre sistem yönetimince tahsis edilecektir.

Her ecza deposu için bir GLN numarası sisteme erişimde kullanılması gerekmektedir. GLN numaraları olan Ecza depolarının il sağlık müdürlüklerine gidip bilgilerini güncellemeleri gerekmektedir. GLN numaraları olmayanların numaraları bilgilerinin güncellenmesi sonrasında belirlenecektir.

! Halen bilgilerini eksik gönderen bazı ecza depoları bulunmaktadır. Özellikle IEGM sisteminde ecza depolarının mail adreslerinin tamamlanması gerekmektedir.